به گزارش گردو دانلود، جنگ اخیر میان نیروهای متجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران صرفا عرصه ای برای نمایش پتانسیلهای نظامی نبود؛ این جنگ لایه عمیق تری از تحول در ساختار قدرت جهانی را هم آشکار کرد.
به گزارش گردو دانلود به نقل از مهر؛ در حالیکه طی دهه های گذشته دولت ها تأمین کنندگان اصلی زیرساخت های حیاتی امنیت ملی محسوب می شدند، حالا شرکتهای فناوری درحال تصاحب قسمتی از این جایگاه هستند. اختلاف میان وزارت دفاع آمریکا و شرکت اسپیس ایکس بر سر هزینه های استفاده از شبکه ماهواره ای استارلینک، یکی از روشن ترین نشانه های این جابه جایی قدرت است.
هزینه دسترسی ارتش آمریکا به خدمات استارلینک گران شد
گزارش اخیر رویترز نشان داده است که هم زمان با گسترش تجاوز نظامی ایالات متحده به خاک ایران، مدیران اسپیس ایکس تلاش نموده اند هزینه دسترسی ارتش آمریکا به خدمات استارلینک را به صورت قابل توجهی بالا برند. مبحث ظاهراً یک اختلاف تجاری بر سر تعرفه های ارتباطی بود، اما در حقیقت پرده از مساله ای مهم تر برمی دارد. بر همین اساس، زمانیکه یک دولت برای اجرای عملیات نظامی خود به زیرساختی وابسته می شود که در مالکیت یک شرکت خصوصی قرار دارد، مرز میان قدرت دولتی و قدرت شرکتی به شدت مبهم می شود.
استارلینک؛ زیرساختی که از سرویس اینترنتی فراتر رفت
استارلینک در آغاز راه به عنوان پروژه ای برای عرضه اینترنت پرسرعت ماهواره ای ارائه شد. اما جنگ اوکراین و سپس درگیری های نظامی غرب آسیا نشان دادند که این شبکه حالا به یکی از مؤلفه های اصلی جنگ مدرن تبدیل گشته است. شبکه ای متشکل از حدود ده هزار ماهواره در مدار زمین، امکان برقراری ارتباط پایدار در مناطق فاقد زیرساخت مخابراتی را فراهم می آورد.
چنین قابلیتی برای پهپادها، سامانه های بدون سرنشین، نیروهای عملیاتی و ماموریت های هدف گیری دقیق اهمیت حیاتی دارد.
بر اساس گزارش رویترز، در زمان آغاز عملیات آمریکا ضد ایران، ترمینال های «استارشیلد»، به عنوان نسخه نظامی استارلینک در بالاتر از 12 سامانه پهپادی مورد استفاده بودند.
در این میان، پهپاد انتحاری لوکاس (LUCAS) به یکی از محورهای اصلی اختلاف میان پنتاگون و اسپیس ایکس تبدیل شد. این پهپاد که از نظر فنی شباهت هایی با پهپادهای ایرانی شاهد دارد، برای شناسایی، پرسه زنی و حمله به اهداف طراحی شده است. بر همین اساس، استفاده گسترده این سامانه موجب شد اهمیت ارتباطات ماهواره ای استارلینک بالاتر از پیش آشکار شود و درنتیجه اسپیس ایکس هم موقعیت خودرا برای بازبینی در نرخها مناسب ببیند.
منطق اقتصادی اسپیس ایکس؛ قیمت گذاری بر اساس ارزش عملیاتی
با تداوم جنگ رمضان، اسپیس ایکس اعلام نمود ارتش آمریکا در عمل از سطحی از خدمات استفاده می نماید که به رده ارتباطات هوایی نزدیک است، در حالیکه هزینه ای متناسب با خدمات زمینی یا متحرک پرداخت می کند.
طبق گزارش رویترز، هزینه ای که قبل تر برای هر ترمینال پرداخت می شد حدود پنج هزار دلار بود، اما اسپیس ایکس ادعا کرد ارزش حقیقی خدمات مصرفی نزدیک به بیست و پنج هزار دلار در ماه است. پنتاگون هم در مقابل استدلال کرد که این تعرفه برای هواپیماها طراحی شده و نمی توان آنرا برای پهپادهای انتحاری به کار برد که فقط برای چند دقیقه یا چند ساعت از ارتباط ماهواره ای بهره می برند.
سرانجام وزارت دفاع آمریکا با افزایش قیمت موافقت نمود و با اتخاذ این تصمیم حدودا هزینه هر پهپاد لوکاس دو برابر شد. به باور کارشناسان نظامی، این رخداد نشان داده است معیارهای سنتی خریدهای دفاعی در برخورد با زیرساخت های دیجیتال جدید با چالش های جدی مواجه شده اند. در گذشته دولت ها عمدتا تجهیزات فیزیکی خریداری می کردند، اما حالا بخش مهمی از توان رزمی به خدمات نرم افزاری، شبکه ای و داده محور وابسته است که امکان تغییر سریع قیمت در آنها وجود دارد.
انحصار فضایی و بحران فقدان جایگزین
متخصصان همینطور اذعان دارند که ریشه اصلی نگرانی پنتاگون در مبحث نرخها نیست، بلکه در نبود گزینه های جایگزین نهفته است. برمبنای اطلاعات پخش شده، منظومه ماهواره ای اسپیس ایکس بالاتر از ۶۰ درصد ماهواره های فعال این نوع در مدار زمین را در اختیار دارد. پروژه هایی نظیر وان وب یا شبکه های درحال توسعه آمازون هنوز فاصله شایان توجهی با ظرفیت عملیاتی استارلینک دارند.این شکاف فناورانه سبب شده است دولت آمریکا در موقعیتی قرار گیرد که یکی از کارشناسان مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی (CSIS) آنرا «قرار گرفتن دولت در موضع ضعف در مقابل اسپیس ایکس» توصیف کرده است. برعکس پیمانکاران سنتی دفاعی، اسپیس ایکس صرفا به بودجه دولتی متکی نیست. این شرکت از بازارهای تجاری گسترده، خدمات پرتاب فضایی و فعالیتهای دیگر درآمد کسب می کند و بنابراین در مذاکرات با دولت آمریکا از قدرت چانه زنی بیشتری برخوردار می باشد.
به بیان دیگر، وابستگی دولت به شرکت بالاتر از وابستگی شرکت به دولت شده است؛ وضعیتی که در تاریخ روابط میان دولت آمریکا و صنایع دفاعی کم سابقه به حساب می آید.
درس اوکراین؛ مخاطرات تمرکز قدرت در دست یک بازیگر خصوصی
پرونده اخیر اولین اخطار درباره ی دستاوردهای وابستگی نیروهای مسلح آمریکا به استارلینک نیست. در جنگ اوکراین هم تصمیمات ایلان ماسک درباره ی فعال یا غیرفعال شدن خدمات استارلینک در تعدادی مناطق عملیاتی، تاثیر مستقیمی بر روند عملیات نظامی داشت. گزارش های پیشین رویترز نشان می دهند که محدودیت دسترسی به شبکه در تعدادی مناطق، عملیات ضدحمله نیروهای اوکراینی را با اختلال مواجه کرده است.
نمونه دیگری از این صدمه پذیری در آزمایش های نیروی دریایی آمریکا مشاهده شد؛ زمانیکه یک اختلال سراسری در شبکه استارلینک ارتباط شناورهای نظامی بدون سرنشین را قطع کرد. این موارد یک حقیقت راهبردی را برجسته می کنند. بر همین اساس، هرچه نقش استارلینک در معماری فرماندهی، کنترل و ارتباطات نظامی افزایش یابد، اختلال فنی، تصمیمات مدیریتی یا اختلافات تجاری این شرکت هم می تواند به متغیری امنیتی تبدیل گردد.
بعد دوم نبرد اسپیس ایکس و پنتاگون
اختلاف میان پنتاگون و اسپیس ایکس تنها به پهپادها محدود نبود. گزارش رویترز از مناقشه دیگری هم پرده برمی دارد که اهمیت سیاسی بیشتری دارد. بر طبق این گزارش، بعد از اتخاذ تدابیر امنیتی شورایعالی امنیت ملی برای اعمال محدودیت های ارتباطی در ایران، دولت آمریکا بدنبال راهکاری برای فراهم کردن دسترسی مستقیم به اینترنت ماهواره ای در ایران بود. ایده اصلی، استفاده از فناوری «Direct-to-Cell» بود؛ سامانه ای که امکان اتصال مستقیم تلفن های همراه به ماهواره را بدون احتیاج به ترمینال های زمینی فراهم می آورد و از نظر کارکرد به خدمات نسل پنجم شباهت دارد.
اما هنگامی که مذاکرات آغاز شد، اسپیس ایکس پیشنهادی بسیار پرهزینه ارائه نمود. طبق گزارش رویترز، این شرکت جهت راه اندازی این توانایی رقمی تا ۵۰۰ میلیون دلار و برای بهره برداری ماهانه آن حدود ۱۰۰ میلیون دلار درخواست کرده بود. این ارقام باعث نگرانی مقامات دفاعی آمریکا شد و بار دیگر مساله قیمت گذاری در شرایط وابستگی راهبردی را به مرکز توجه بازگرداند.
آینده امنیت ملی در عصر شرکتهای ابرفناور
تقابل اخیر اسپیس ایکس و دولت آمریکا را نباید صرفا یک اختلاف مالی میان یک شرکت و نهاد دولتی تلقی نمود. آنچه در این پرونده مشاهده می شود، نشانه ای از ظهور شکل جدیدی از قدرت در نظام بین الملل است؛ قدرتی که نه بوسیله قلمرو جغرافیایی، جمعیت یا توان نظامی سنتی، بلکه بوسیله مالکیت زیرساخت های دیجیتال و شبکه های فناوری اعمال می شود.
در قرن بیستم، دولت ها مالک شبکه های حیاتی بودند و شرکتها برای مشارکت در پروژه های ملی به دولت ها وابسته بودند. در دهه سوم قرن بیست ویکم، شرکت هایی مانند اسپیس ایکس، گوگل، آمازون و مایکروسافت درحال تبدیل شدن به صاحبان قسمتی از زیرساخت های حیاتی حکمرانی، ارتباطات و امنیت هستند. هرچه این روند عمیق تر شود، دولت ها ناچار خواهند بود میان استفاده از نوآوری های بخش خصوصی و پیشگیری از تشکیل وابستگی راهبردی تعادل برقرار کنند.
اختلاف پنتاگون و اسپیس ایکس بر سر استارلینک در حقیقت اولین نشانه های یک چالش بزرگ تر است؛ چالشی که به این پرسش بنیادین ختم می شود: در عصر شبکه های ماهواره ای، هوش مصنوعی و پلت فرم های جهانی، صاحب حقیقی قدرت چه کسی است؛ دولت ها یا شرکت هایی که زیرساخت های حیاتی را در اختیار دارند؟
به طور خلاصه، با تداوم جنگ رمضان، اسپیس ایکس اظهار داشت ارتش آمریکا در عمل از سطحی از خدمات استفاده می نماید که به رده ارتباطات هوایی نزدیک است، در صورتی که هزینه ای متناسب با خدمات زمینی یا متحرک پرداخت می کند. بر اساس گزارش رویترز، هزینه ای که قبل تر برای هر ترمینال پرداخت می شد حدود پنج هزار دلار بود، اما اسپیس ایکس ادعا کرد ارزش واقعی خدمات مصرفی نزدیک به بیست و پنج هزار دلار در ماه است. این شرکت از بازارهای تجاری گسترده، خدمات پرتاب فضایی و فعالیت های دیگر درآمد کسب می کند و ازاین رو در مذاکرات با دولت آمریکا از قدرت چانه زنی بیشتری برخوردار می باشد. به بیان دیگر، وابستگی دولت به شرکت بیشتر از وابستگی شرکت به دولت شده است؛ وضعیتی که در تاریخ روابط میان دولت آمریکا و صنایع دفاعی کم سابقه بشمار می رود. بر اساس گزارش رویترز، این شرکت جهت راه اندازی این قابلیت رقمی تا ۵۰۰ میلیون دلار و برای بهره برداری ماهانه آن حدود ۱۰۰ میلیون دلار درخواست کرده بود.